ฝูงปลาหมอคางดำ ความสยดสยองของผู้พบเห็น และฝันร้ายของชาวประมง ตั้งแต่ต้นปีพวกมันทำลายและกัดกินทรัพยากรของไทยไปแล้วที่ใดบ้าง
ปลาหมอคางดำถูกตรวจพบในไทยเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2555 และทวีความรุนแรงมากขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา สร้างความเดือดร้อนให้กับชาวประมง รวมถึงส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพในแหล่งน้ำของไทย การระบาดรุนแรงถึงขั้นที่บางพื้นที่แทบไม่เหลือสัตว์น้ำชนิดอื่นอาศัยอยู่
ปัจจุบันในปี พ.ศ. 2569 นับตั้งแต่ต้นเดือนมกราคมที่ผ่านมา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรวมถึงประชาชนยังคงตรวจพบปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติและบ่อเพาะเลี้ยงหลายแห่งทั่วไทย และด้วยความที่มันปรับตัวได้กับทุกสภาพน้ำเลยทำให้พบได้ตั้งแต่พื้นที่น้ำจืด น้ำกร่อย ไปจนถึงน้ำเค็ม แม้กระทั่งในบ่อน้ำของสวนลุมพินี แหล่งพักผ่อนและออกกำลังกายของคนเมืองก็ไม่เว้น
จ.สมุทรสงคราม ชาวบ้านพบปลาหมอคางดำทั้งในแม่น้ำแม่กลอง บ่อประมงร้าง และบ่อกุ้ง โดยบางพื้นที่จับได้รวมกว่า 5 ตัน สะท้อนถึงการแพร่พันธุ์อย่างหนาแน่นและสร้างความเสียหายต่อชาวประมงในพื้นที่
ชาวบ้าน ต.แพรกหนามแดง อ.อัมพวา สมุทรสงครามได้รับผลกระทบจากการระบาดของปลาหมอคางดำบุกบ่อกุ้ง
ที่สมุทรปราการ เจ้าหน้าที่ชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจปลาหมอคางดำของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลสมุทรปราการ ร่วมกับชาวบ้าน พบปลาหมอคางดำลอยกระจายอยู่ในหลายแหล่งน้ำ ทั้งคลองตาหมื่น คลองสรรพสามิต คลองลัดหลวง คลองใหม่บางปู และแหล่งน้ำอื่นอีก 10 แห่ง โดยหน่วยงานประมงทะเลสมุทรปราการได้ร่วมมือกับชุมชนท้องถิ่นในการวางมาตรการกำจัดอย่างจริงจัง
ไม่ใช่เพียงแหล่งน้ำจืดเท่านั้นที่พบการระบาดของปลาหมอคางดำ ที่ชลบุรี นักตกปลาจับปลาหมอคางดำได้ในทะเลรวมกว่า 20 กิโลกรัม นอกจากนี้ยังมีรายงานการพบในบริเวณชายฝั่งชะอำ รวมถึงแหล่งท่องเที่ยวอย่างชายหาดพัทยา
ขณะเดียวกัน ในสงขลา ชาวบ้านรายงานว่าปลาหมอคางดำได้แพร่กระจายครอบคลุมพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง–สงขลา และลุกลามลงสู่ทะเลในจำนวนมหาศาล ไม่เว้นแม้แต่คูน้ำริมถนน ส่วนที่หัวหิน นักท่องเที่ยวบางรายได้บันทึกภาพและคลิปวิดีโอที่ปรากฏปลาหมอคางดำจำนวนมากในแหล่งน้ำชายฝั่ง
ในบางพื้นที่มีการคาดการณ์ว่าปลาหมอคางดำอาจติดมากับเหยื่อล่อปลา เช่นตราด ที่ชาวบ้านพบปลาหมอคางดำในคลองกลางเมือง โดยจับได้ไม่ต่ำกว่า 100 กิโลกรัม
ด้านเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งในพื้นที่บางขุนเทียนจับปลาหมอคางดำในบ่อเลี้ยงกุ้งได้กว่า 15 ตัน
ที่มา: กลุ่มเทคโนโลยีโสตทัศนูปกรณ์และสื่อสิ่งพิมพ์ กรมประมง
ขณะที่แหล่งน้ำในเมืองอย่างสวนลุมพินี ใจกลางกรุงเทพมหานคร ก็มีผู้พบและบันทึกภาพปลาหมอคางดำ
ถัดออกไปที่ถนนพระราม3 ก็มีนักตกปลาจับปลาหมอคางดำที่อยู่รวมกันเป็นฝูงได้ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าปัญหานี้อยู่ใกล้ตัวประชาชนมากกว่าที่หลายคนคิด
การระบาดของปลาหมอคางดำยังเป็นภาพสะท้อนถึงการทำงานของภาครัฐ
โดยชาวบ้านที่นครศรีธรรมราชระบุว่าเคยถูกเจ้าหน้าที่ภาครัฐตำหนิเมื่อให้ข้อมูลกับสื่อมวลชนเกี่ยวกับการพบปลาหมอคางดำในแหล่งน้ำธรรมชาติ
รวมถึงแหล่งน้ำใกล้เคียงกับฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของบริษัทเอกชนรายใหญ่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีรายงานการแพร่ระบาดอย่างหนักจนปลาชนิดอื่นแทบหายไปจากระบบนิเวศ
ชุมชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบยังชี้ให้เห็นว่าการแก้ไขปัญหามักเกิดขึ้นเป็นช่วง ๆ และต้องรอการจัดสรรงบประมาณจากภาครัฐก่อนจึงจะดำเนินการได้ ส่งผลให้ปลาหมอคางดำที่ถูกกำจัดออกไปแล้วกลับมาระบาดซ้ำอีกครั้ง
อย่างไรก็ตาม ชาวบ้านหลายกลุ่มกำลังร่วมมือกันเพื่อหาหนทางอยู่รอด ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มชาวประมง กลุ่มผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปอาหาร ซึ่งได้รวมตัวกันจาก 4 จังหวัด ได้แก่ สมุทรสงคราม สมุทรสาคร สมุทรปราการ และเพชรบุรี เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ และหาแนวทางนำปลาหมอคางดำมาใช้ประโยชน์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
การระบาดของปลาหมอคางดำเป็นเหมือนมะเร็งและเนื้อร้ายที่บ่อนทำลายทรัพยากรธรรมชาติและปากท้องของคนไทย ซึ่งเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องได้รับการดูแลจากภาครัฐ และเอกชนที่มีส่วนร่วม
อ้างอิง:
https://www.opsmoac.go.th/news-preview-481891792288
https://www.facebook.com/share/p/18T3gY6xu2
https://mgronline.com/local/detail/9690000055302#google_vignette
https://www.bangkokbiznews.com/economics/1220015
https://www.thaipbs.or.th/program/WanmaiThaiPBS/watch/276311
https://www4.fisheries.go.th/dof/news_local/1280/288757
https://www.facebook.com/share/p/1EYaKFs9Xp
https://vt.tiktok.com/ZSQpaJV9X
https://www.thaipbs.or.th/program/News16/watch/k7fn4rbjhk5q
https://www.thaipbs.or.th/program/KeepAround/episodes/115259
https://twitter.com/i/broadcasts/1YxNrrLooMbxw?s=20
https://www.facebook.com/share/p/18YLypUg3g
https://www.facebook.com/share/p/1DchxMtztE
https://sondhitalk.com/detail/9690000056894
https://www.thaipbs.or.th/program/EveningNews/watch/al8jax700btv
https://www.facebook.com/share/p/18s2RQv8od
https://twitter.com/tootsyreview/status/2067489157731983380?s=46&t=SvlPrl2BbjES8B25ghgVSQ
