ทำไมเวเนซูเอลาถึงเกิดแผ่นดินไหวซ้ำซ้อน? นี่คือสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์รู้
เมื่อช่วงหลายวันที่ผ่านมา แผ่นดินไหวสองครั้งเข้าโจมตีเวเนซุเอลาอย่างรุนแรง ครั้งแรกใกล้เมืองซา เฟลิเป เมืองหลวงของรัฐยารากุย ทุกคนนึกว่ามันจะจบลงแค่นั้น แต่แล้วเพียง 39 วินาทีต่อมา แผ่นดินไหวก็จู่โจมอีกครั้งใกล้กับเมืองยูมาระ ซึ่งอยู่ห่างจากจุดแรกไม่เกิน 5 ถีง 10 กิโลเมตรเท่านั้น
ความรุนแรงนั้นรู้สึกได้ทั่วทั้งภูมิภาค อาคารพังถล่ม และเจ้าหน้าที่ระบุว่าอาจมีผู้เสียชีวิตหลักพันหรืออาจถึงหลักหมื่น ตามรายงานของสำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาแห่งสหรัฐอเมริกา (USGS) ระบุว่าแผ่นดินไหวครั้งนี้เป็น ‘แผ่นดินไหวคู่’ (doublet) โดยมีขนาด 7.2 เกิดขึ้นก่อนแล้วตามมาด้วยแผ่นดินไหวหลักขนาด 7.5 ในเวลาต่อมา
ทำความเข้าใจ ‘แผ่นดินไหวคู่’ ที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก
ง่ายที่สุดก็คือ มันเป็นแผ่นดินไหวสองครั้งที่เกิดขึ้นในเวลาใกล้กันและระยะทางสั้น ๆ ซึ่งต่างจากแผ่นดินไหวปกติที่เกิดขนาดใหญ่ก่อนแล้วตามมาด้วยขนาดเล็กกว่าอย่างมาก
สิ่งที่แตกต่างอีกอย่างคือ แผ่นดินไหวคู่จะมีคลื่นแผ่นดินไหวที่แยกจากกันด้วยเวลา และ/หรือมีต้นกำเนิดจากแหล่งกำเนิดที่แตกต่างกันด้วย ข้อมูลจาก USGS ชี้ให้เห็นว่า ทั้งสองน่าจะเกิดจากรอยเลื่อนที่แตกต่างกัน โดยมีรูปแบบการแตกตัวที่ต่างกันด้วย
“นี่สอดคล้องกับแผนที่รอยเลื่อนที่ใช้งานอยู่ในภูมิภาคนี้” Mark Quigley รองศาสตราจารย์ด้านวิทยาศาสตร์แผ่นดินไหว มหาวิทยาลัยเมลเบิร์น กล่าว “ซึ่งแสดงให้เห็นรอยเลื่อนแบบเฉียงขนาดใหญ่ ที่หินเลื่อนผ่านกันในทิศทางตะวันออก-ตะวันตก เชื่อมโยงกับรอยเลื่อนขนาดเล็กจำนวนมากในทิศทางต่าง ๆ”
เป็นไปได้ว่าแผ่นดินไหวครั้งแรกเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดแผ่นดินไหวครั้งที่สอง ซึ่งก็คือการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกในครั้งแรกได้เพิ่มความเครียดให้กับรอยเลื่อนอีกรอย แม้แผ่นดินไหวคู่จะพบได้ไม่บ่อยนัก แต่ก็เกิดขึ้นได้
เช่นในปี 2023 เกิดแผ่นดินไหวสองครั้งในตุรเคียและซีเรียโดยมีขนาด 7.8 และ 7.7 ตามลำดับซึ่งห่างกันเพียง 95 กิโลเมตรและ 9 ชั่วโมง ขณะที่ปี 1988 เองก็เกิดแผ่นดินไหวต่อเนื่อง 3 ครั้งในคราเดียว โดยห่างกันเพียงครึ่งชั่วโมง ที่เมืองเทนแนนท์ครีก ประเทศออสเตรเลีย
ปัจจัยของเวเนซุเอลา
แผ่นดินไหวของเวเนซุเอลาเกิดขึ้นตามแนวเขตแดนระหว่างแผ่นเปลือกโลกแคริเบียนและอเมริกาใต้ โดยทางตอนเหนือของเวเนซุเอลานั้น แผ่นเปลือกโลกเหล่านี้เคลื่อนผ่านกันในอัตราประมาณ 20 มิลลิเมตรต่อปี ซึ่งแผ่นแคริเบียนจะเคลื่อนไปทางตะวันออกเมื่อเทียบกับแผ่นอเมริกาใต้
“สิ่งนี้สร้างความเครียดขนาดใหญ่ให้กับรอยเลื่อนประเภท strike-slip รวมถึงระบบรอยเลื่อน Boconó, San Sebastián และ El Pilar (ระบบรอยเลื่อนย่อย) ด้วยเช่นกัน” Quigley กล่าว
การกระทบกระทั่งกันของรอยเลื่อนเหล่านี้ทำให้เกิดแผ่นดินไหวตื้นบ่อยครั้ง ซึ่งบางครั้งก็อาจสร้างความเสียหายได้ แม้โลกจะเผชิญกับแผ่นดินไหวมาหลายครั้งและมีการพยายามศึกษามากมาย แต่นักวิทยาศาสตร์ก็ยังไม่สามารถทำนายได้อย่างแน่ชัดว่าจะเกิดแผ่นดินไหวเมื่อไหร่หรือที่ไหน นี่คือหนึ่งในปริศนาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของวิทยาศาสตร์
ที่มา
https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/moment-tensor
https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us6000t7zc/moment-tensor
