ภัยเงียบในบ้าน! ควันบุหรี่มือสามที่เกาะในบ้านกลายเป็นมลพิษแม้เลิกสูบแล้ว

ควันบุหรี่มือสองก็แย่พอแล้ว ตอนนี้ต้องระวัง ‘ควันบุหรี่มือสาม’ เพิ่มเติม งานวิจัยใหม่จากสถาบันฟิสิกส์บรรยากาศแห่งสถาบันวิทยาศาสตร์จีนพบว่าควันบุหรี่มือสามนั้นอันตรายไม่แพ้กัน แถมยังเป็นแหล่งมลพิษทางอากาศในอาคารเพิ่มเติมได้อีกด้วย

ไม่มีใครไม่รู้จักคำว่าควันบุหรี่มือสอง ซึ่งก็คือควันบุหรี่ที่คนสูบพ่นออกมาทางลมหายใจผสมกับควันจากปลายมวนบุหรี่ที่กำลังเผาไหม้โดยไม่ผ่านตัวกรองสารพิษใด ๆ ซึ่งสร้างอันตรายต่อคนที่อยู่รอบ ๆ อย่างมาก ยังไงก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ระบุว่ายังมีอันตรายอีกอย่างหนึ่งที่ต้องกังวลคือ ‘ควันมือสาม’

ควันบุหรี่มือสาม (thirdhand smoke) คือ ควันบุหรี่ที่ติดอยู่ตามพื้นผิวต่าง ๆ เช่น เสื้อผ้า ผนัง เฟอร์นิเจอร์ พรม ม่าน หรือพื้นผิวอื่น ๆ หลังการสูบจบลงแล้ว สิ่งนี้ไม่เพียงแค่สร้างกลิ่นบุหรี่ที่หลายคนปวดหัวแล้ว มันยังสามารถปล่อยมลพิษกลับสู่อากาศได้อย่างต่อเนื่อง แถมยังเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีเมื่อเวลาผ่านไป ก่อให้เกิดความเสี่ยงในระยะยาว

“เนื่องจากกฎระเบียบเกี่ยวกับควันบุหรี่มือสองเข้มงวดมากขึ้น ควันบุหรี่มือสามจึงกลายเป็นแหล่งมลพิษภายในอาคารที่สำคัญ แต่กลับถูกมองข้ามไปบ่อยครั้ง” ทีมวิจัยเขียน “ควันบุหรี่มือสามประกอบไปด้วยสารมลพิษจากควันบุหรี่ที่เกาะติดกับพื้นผิวภายในอาคาร และเกิดการปล่อยซ้ำและเปลี่ยนแปลงเคมีที่ซับซ้อน” 

ทีมวิจัยได้ใช้เทคโนโลยีตรวจสอบคุณภาพอากาศขั้นสูง เพื่อติดตามอนุภาคขนาดเล็กและก๊าซที่มองไม่เห็น ซึ่งปล่อยออกมาจากพื้นผิวที่ปนเปื้อน พวกเขาพบว่าอนุภาคจากควันบุหรี่มือสองจะสลายไปอย่างรวดเร็ว แต่ควันบุหรี่มือสามจะยังคงอยู่ในอากาศระดับต่ำอย่างคงที่และเป็นระยะเวลานาน 

ยิ่งไปกว่านั้น ‘ลายเซ็น’ ทางเคมีของอนุภาคก็จะเปลี่ยนไปด้วย โดยไนโตรเจนจะมีความเข้มข้นมากขึ้นและจะกลายเป็นอันตรายเมื่อเวลาผ่านไป นอกจากนี้งานวิจัยยังระบุว่าวัสดุที่มีรูพรุนอย่าง พรมขนสัตว์หรือเบาะผ้านั้น ทำหน้าที่เป็นแหล่งกักเก็บอันยอดเยี่ยมให้กับสารเคมีจากยาสูบ 

พวกมันจะเก็บไว้สักพักแล้วค่อย ๆ ปล่อยมลพิษนิโคตินออกมาเป็นเวลาหลายชั่วโมงหรือหลายวันได้ 

“ข้อสรุปสำคัญคือ ควันบุหรี่มือสามไม่ใช่คราบที่คงที่ แต่เป็นแหล่งมลพิษที่ยังคงทำงานและต่อเนื่องอยู่ในห้อง การสูบบุหรี่อาจจบลงแล้ว แต่สารประกอบที่เป็นอันตรายยังคงถูกปล่อยออกมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ผู้คนได้รับสารพิษในระดับต่ำเป็นเวลานานหลังจากนั้น ทำให้บ้านของเรากลายเป็นสภาพแวดล้อมที่มีการสัมผัสสารพิษในปริมาณต่ำอย่างเรื้อรัง” ศาสตราจารย์ Sun Yele ผู้เขียนหลัก กล่าว

ที่มา

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360132325015677?via%3Dihub

https://phys.org/news/2025-12-stealthy-persistent-hazard-thirdhand.html