พอสซัม สัตว์หายากในออสเตรเลีย กลายเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กที่พบสาร PFAS ในร่างกายสูงที่สุดในโลก งานวิจัยใหม่เผยข่าวที่น่าเศร้าว่าสัตว์เล็ก ๆ เหล่านี้กำลังได้รับผลกระทบจากมนุษย์มหาศาล
สารเคมีตลอดกาล (PFAS) สบายมนุษย์แต่ส่งผลเสียมหาศาล
สารเคมีตลอดกาล หรือ PFAS เป็นสารประกอบสังเคราะห์กลุ่มหนึ่งที่เติมลงไปในผลิตภัณฑ์ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องครัว กล่องใส่อาหาร เสื้อผ้า เพื่อให้วัตถุนั้นมีคุณสมบัติบางชนิดเช่น กันน้ำ กันความร้อน หรือกันคราบสกปรก
PFAS ย่อมาจาก per- และ polyfluoroalkyl substances ซึ่งเป็นคำรวมที่ใช้เรียกกลุ่มสารเคมีหลายพันชนิดที่มีคุณสมบัติทนทานและไม่ติดแน่น มีสารเคมีอย่างน้อย 12,000 ชนิดที่จัดอยู่ในกลุ่ม PFAS และความอันตรายคือแม้จะมีประโยชน์ แต่ผลกระทบกลับมหาศาล มันไม่ได้สลายตัวตามธรรมชาติแม้ผลิตภัณฑ์ที่มีสารเคมีจะถูกทิ้งไปแล้ว
PFAS จะปนเปื้อนค้างในธรรมชาติไปอีกนานหลายร้อยปี หรืออาจถึงหลายพันปี จึงมีความเป็นไปได้อย่างยิ่งที่จะหลุดรอดเข้าไปในแหล่งน้ำ สัตว์ป่า และเนื้อเยื่อของมนุษย์ พร้อมกับสะสมอยู่ในนั้นไม่หายไปไหน
ที่ผ่านมานักวิทยาศาสตร์ศึกษาผลกระทบของ PFAS ในสิ่งมีชีวิตหลายชนิดเช่นมนุษย์และสัตว์น้ำ ทว่ายังไม่มีงานวิจัยเกี่ยวกับผลกระทบต่อสัตว์ป่าบนบกมากเท่าที่ควร วิทยาลัยสัตวแพทย์เมลเบิร์น และมหาวิทยาลัยเมลเบิร์น จึงร่วมมือกันตรวจสอบสัตว์จำพวกพอสซัมเพื่อตอบคำถามนี้
พอสซัม (Possums) สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเล็กที่มีสารเคมีตลอดกาลสูงที่สุด
พอสซัม (possums) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมพื้นเมืองของออสเตรเลีย และมีบทบาทในงานวิจัยนี้ในฐานะ ตัวชี้วัดทางชีวภาพ (sentinel species) เนื่องจากมันเป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ใกล้ชุมชนเมืองและมนุษย์ รวมถึงสัมผัสกับสิ่งแวดล้อมในเมืองโดยตรง ทั้งอาหาร พื้นดิน น้ำ และอากาศ สิ่งเหล่านี้จึงทำให้มันเป็นตัวแทนสะท้อนระดับมลพิษในระบบนิเวศบนบกได้อย่างชัดเจน
ทีมวิจัยได้วัดความเข้มข้นของ PFAS ในตับของพอสซัมสองชนิด common ringtail และ brushtail possums ที่ถูกการุณยฆาตเนื่องจากสวัสดิภาพสัตว์ หรือตายภายใต้สถานการณ์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการศึกษา ซึ่งให้ผลลัพธ์ที่น่าตกใจ
“พอสซัมทุกตัวที่เราตรวจสอบสัมผัสกับ PFAS โดยพบมากกว่า 45 ชนิดในตับของพวกมัน และระดับเฉลี่ยนั้นก็อยู่ในกลุ่มที่สูงที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กบนบกทั่วโลก” เอลลิส แมคเคย์ (Ellis Mackay) นักศึกษาปริญญาเอกและผู้นำทีมวิจัย กล่าว
สารที่พบมากที่สุดคือ PFOS (Perfluorooctanesulfonate) และในบางตัวอย่างพบ PFOS สูงกว่า 188 ng/g ซึ่งจัดอยู่ในระดับสูงมากเมื่อเทียบกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบนบกที่เคยรายงานทั่วโลก
พอสซัมเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าสารเคมีตลอดกาลกำลังปนเปื้อนเข้าไปในสิ่งแวดล้อมมากขนาดไหน การที่พบมันในสัตว์ป่ามากระดับนี้ แสดงว่า PFAS ได้แพร่กระจายเป็นวงกว้างในระบบนิเวศ ทั้งเข้าสู่สัตว์พื้นเมืองของออสเตรเลีย และเป็นไปได้สูงว่าจะเข้าสู่อาหารและร่างกายของมนุษย์ด้วยเช่นกัน
ตามข้อมูลของศูนย์สุขภาพแห่งสำนักงานสถิติออสเตรเลีย เผยว่ามี PFAS อยู่ในเลือดของชาวออสเตรเลียมากกว่า 98% ที่ได้รับการทดสอบ และหลายชนิดก็มีความเชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพร้ายแรง ตั้งแต่โรคมะเร็ง พัฒนาการ และภูมิคุ้มกัน
“ในทั่วโลก เราผลิตและใช้สารเคมีสังเคราะห์หลายแสนชนิด รวมถึง PFAS โดยที่ความเข้าใจเกี่ยวกับผลกระทบระยะยาวของมันยังมีจำกัดอยู่” รองศาสตราจารย์แบรด คลาร์ก (Brad Clarke) ผู้ร่วมเขียนงานวิจัย กล่าว
“เรามีแนวโน้มที่จะเห็นผลกระทบต่อสุขภาพที่เพิ่มมากขึ้น จากการปนเปื้อนของสารเคมีสังเคราะห์ในระบบนิเวศและห่วงโซ่อาหารของเรา ดังนั้นการควบคุมการผลิตและการใช้สารเคมีเหล่านี้อย่างเข้มงวดจึงเป็นสิ่งจำเป็น” เขาเสริม
งานวิจัยนี้ยิ่งชี้ให้เราเห็นว่า PFAS สารเคมีตลอดกาลเกิดการปนเปื้อนในสิ่งมีชีวิตบนบกได้ โดยเฉพาะในเขตเมือง ซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อระบบนิเวศและสุขภาพของสัตว์พื้นถิ่นชนิดอื่น ๆ ด้วย
ที่มา
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969725023678?via%3Dihub
https://www.eurekalert.org/news-releases/1104116
https://www.theguardian.com/global/2025/jan/03/pfas-forever-chemicals
