จะทำได้ไหม ทำได้รึเปล่า? ชวนมาดูนโยบายของเหล่าพรรคการเมืองที่สัญญาเรื่องแก้ปัญหามลพิษทางอากาศและฝุ่น PM2.5 กัน ว่าพวกเขาสัญญาอะไร มีจุดยืนยังไง และจะแก้ปัญหา “ด้วยวิธีไหนบ้าง” ?

*การเลือกตั้งครั้งนี้มีความเสี่ยง ประชาชนผู้เป็นเจ้าของอำนาจสูงสุดโปรดตัดสินใจดี ๆ ก่อนการลงทุน และออกไปกาให้ถล่มทลายในวันที่ 8 กุมภา 69 !*

อย่างที่รู้กันว่าปัญหาฝุ่น PM 2.5 เวียนมาทุกปี วนเวียนอยู่ทั่วประเทศ และมาจากหลากหลายสาเหตุ แม้ปัญหาจะวนเวียนมาเป็นเกือบสิบปี แต่กลับยังไม่มีการแก้ไขที่เป็นรูปธรรม รวมถึงการผลักดันให้เกิดเครื่องมือหลักอย่าง ‘พรบ.อากาศสะอาด’ ก็ยังไม่สำเร็จ ขณะเดียวกัน ความสูญเสียและผลกระทบต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และจิตใจของประชาชนก็ยังถูกนับจำนวนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทุก ๆ วัน

ทางเดียวที่พวกเราจะหวังคือการขับเคลื่อนเชิงโครงสร้างที่หวังว่ารัฐบาลและผู้มีอำนาจจะเห็นความสำคัญในเรื่องนี้! แล้วพรรคการเมืองปีนี้เขาพูดเรื่องอะไรกัน?

เราขอหยิบนโยบายจาก 5 พรรคหลักมาเปรียบเทียบ ได้แก่ พรรคประชาชน พรรคเพื่อไทย พรรคประชาธิปัตย์ พรรคไทยสร้างไทย และ พรรคภูมิใจไทย โดยมีข้อสังเกตว่าประเด็นหลักอย่างภาคเกษตรกรรมนั้นมี 3 พรรคที่ระบุถึงคือ ประชาชน เพื่อไทย และไทยสร้างไทย โดยมีการสนับสนุนให้เกษตรกรเปลี่ยนไปใช้วิธีอื่นแทนการเผา เช่น สนับสนุนมาตรการจัดการเศษวัสดุพืชรายชนิด , สนับสนุนการตัดอ้อยสด การเชื่อมโยงโรงไฟฟ้าชีวมวลให้รองรับเศษอ้อยได้เพียงพอ ส่งต่อเศษวัสดุพืชไปทำไบโอชาร์ของพรรคประชาชน เช่นเดียวกับพรรคไทยสร้างไทยที่ส่งเสริมการไถกลบตอซัง มีการสร้างแรงจูงใจผ่านการสร้างรายได้จากการแปรรูปวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร และช่วยหาช่องทางจำหน่ายโดยตรง

ข้อมูลของพรรคเพื่อไทยเน้นไปที่การ #สร้างความร่วมมือ กับของหน่วยงานให้เป็นเอกภาพเพื่อเพิ่มความแม่นยำในการตัดสินใจเชิงนโยบาย , สร้างความร่วมมือของหน่วยงานรัฐ ท้องถิ่น และภาคเอกชนในการควบคุมการเผาและการจัดการไฟป่า , เดินหน้าความร่วมมือระดับภูมิภาค เพื่อรับมือมลพิษข้ามพรมแดน

ส่วนบนเว็บไซต์ภูมิใจไทย ไม่มีนโยบายเกี่ยวกับ PM2.5 โดยตรง มีเพียงนโยบายที่เกี่ยวข้อง เช่น รถจักรยานยนต์ไฟฟ้า ผ่อน 300 บาท 60 งวด , ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ปักหมุด Net Zero เป็นภายในปี 2050  และ “เศรษฐกิจสีเขียว พลัส”

นโยบายแก้ PM2.5 จากพรรคการเมืองใน ‘เลือกตั้ง 69’ มีอะไรบ้าง

ไทยสร้างไทย

ภาคเกษตรกรรม

• เอาผิดกับคนเผาป่าเผาไร่อย่างจริงจัง
• สร้าง Mobile Application – เครือข่ายปราบการเผาไร่ เพื่อบูรณาการการทำงานร่วมกันของหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน และเครือข่ายอาสาป้องกันการเผาไร่
• ปรับเปลี่ยนวิธีการเพาะปลูกเพื่อลดการเผา
• ส่งเสริมการไถกลบตอซังเพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุ และผลิตเป็นปุ๋ยอินทรีย์
• ส่งเสริมการปลูกข้าวแบบเปียกสลับแห้ง (Wet & Dry)
• ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกไม้ยืนต้น ไม้ป่า ไม้หายาก เพื่อทดแทนการเกษตรที่ต้องเผาตอซัง
• จัดตั้งเขตส่งเสริมพิเศษ บนเนื้อที่ไม่น้อยกว่า 40,000 ไร่ ในเขตปฏิรูปที่ดิน เพื่อเป็นพื้นที่ปลูกป่า สร้างรายได้ ให้เกษตรกร ครอบคลุมพื้นที่มากกว่า 60 จังหวัด
• สร้างรายได้จากการแปรรูปวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้มีมูลค่าขายเป็นเงินได้
• หาช่องทางการจัดจำหน่ายและหาคนมารับซื้อกับเกษตรกรโดยตรง

พลังงานทางเลือก

• ใช้กองทุน SMEs และกองทุน Startup เป็นแหล่งทุนดอกเบี้ยต่ำ เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการที่เป็นโรงงานผลิตรถโดยสารและรถยนต์ไฟฟ้า ดอกเบี้ยไม่เกิน 3%-4%
• ใช้กองทุนวิสาหกิจชุมชนเป็นแหล่งเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ สนับสนุนเกษตรกรรวมตัวกันร่วมกันใช้เครื่องจักรสมัยใหม่เพิ่มประสิทธิภาพการเพาะปลูก และผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เอง
• ลดการใช้พลังงานที่ไม่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
• สนับสนุนให้ติดตั้ง Solar Rooftop หรือ Solar Cell บนพื้นที่ว่าง อย่างน้อย 5 KW จำนวน 2 ล้านครอบครัว โดยรัฐเป็นผู้ลงทุน
• ออก “โครงการสร้างไทยมอเตอร์ไซด์ไฟฟ้า” ให้คนไทยที่ทำมาหากินด้วยมอเตอร์ไซด์คู่ใจ สามารถกู้เงินดอกเบี้ยต่ำไม่เกิน 5% ต่อปี ซื้อมอเตอร์ไซด์ไฟฟ้าได้ จำนวน 1 ล้านคัน

Work from home ลดการใช้ขนส่ง

• ออกมาตรการทางภาษีให้สิทธิลดหย่อนภาษี และการหักค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น สำหรับผู้ประกอบการที่สนับสนุนนโยบาย “สลับ-เหลื่อมเวลาการทำงานและเวลาเรียน” และนโยบาย “Work from home หรือ Learn from home”

พื้นที่สีเขียว

• ให้สิทธิหักลดหย่อนภาษีที่ดินแก่เจ้าของที่ดินที่สมัครใจเข้าร่วม “โครงการสวนสีเขียวที่เที่ยวชุมชน (Volk Green Park)” ที่เน้นการขับเคลื่อนประเทศไทย ให้เต็มไปด้วยพื้นที่สีเขียว

เพื่อไทย

ปรับโครงสร้างการทำงาน / ออกกฎหมาย

• เร่งผลักดันให้กฎหมายอากาศสะอาดมีผลบังคับใช้จริง พร้อมกลไกกำกับ ตรวจสอบ และบทลงโทษที่มีประสิทธิภาพ
• เริ่มสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐ ท้องถิ่น และภาคเอกชน ในการควบคุมการเผาและการจัดการไฟป่า

• ยกระดับปัญหา PM2.5 ให้เป็นวาระแห่งชาติ ไม่ใช่ปัญหาเฉพาะฤดูกาล
• ขยายบทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการคุณภาพอากาศในพื้นที่ของตนเอง
• เชื่อมระบบข้อมูลอากาศและการทำงานของหน่วยงานต่างๆ ให้เป็นเอกภาพ เพื่อการตัดสินใจเชิงนโยบายที่แม่นยำ

จัดการต้นตอฝุ่น

• ดำเนินมาตรการลดฝุ่นจากต้นทาง
• เดินหน้าความร่วมมือระดับภูมิภาค เพื่อรับมือมลพิษข้ามพรมแดน

พลังงานทางเลือก

• ส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้าและพลังงานสะอาด

พื้นที่สีเขียว

• เพิ่มพื้นที่สีเขียวและเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน

ประชาธิปัตย์

เทคโนโลยี

• ติดตั้ง Super Sensor ทั่วประเทศ
  พัฒนาระบบตรวจวัดอากาศที่สามารถตรวจจับสารก่อมะเร็งใน PM2.5 ได้โดยตรง เพื่อให้รัฐมีข้อมูลเชิงลึกสำหรับออกมาตรการควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษอย่างมีประสิทธิภาพ
• ใช้ข้อมูลนำการป้องกัน
  นำข้อมูลจาก Super Sensor มาเชื่อมโยงกับการกำหนดมาตรการด้านสาธารณสุข สิ่งแวดล้อม และการควบคุมแหล่งปล่อยฝุ่น ลดความเสี่ยงสุขภาพของประชาชนในระยะยาว

ภาคเกษตรกรรม

• ตัดวงจรฝุ่นจากการเผา
  งดนำเข้าผลิตผลทางการเกษตรจากประเทศเพื่อนบ้านที่มาจากการเผาพื้นที่ทำการเกษตร เพื่อลดแรงจูงใจในการเผาและป้องกันฝุ่นข้ามพรมแดน
• สร้างมาตรฐานการค้าเพื่ออากาศสะอาด
  ใช้นโยบายการค้าเป็นเครื่องมือกดดันให้การผลิตสินค้าเกษตรต้องไม่สร้างมลพิษ ส่งสัญญาณชัดว่าคุณภาพอากาศของประชาชนเป็นเรื่องที่ต่อรองไม่ได้

ประชาชน

เทคโนโลยี

• สนับสนุนอุตสาหกรรมอวกาศ
• ใช้ดาวเทียมและข้อมูลอวกาศจัดการน้ำท่วม ไฟป่า และฝุ่น PM 2.5
• ลงทุนเทคโนโลยีป้องกันประเทศ
• ขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ ‘3 เสาหลักอวกาศไทย’
• เพิ่มขีดความสามารถในการเก็บข้อมูล
• ปรับปรุงแผนดาวเทียม
• เปิดข้อมูลสู่สาธารณะ
• จัดสรรงบประมาณแบบต่อเนื่องหลายปี
• ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่
• เร่งออกกฎหมายกำกับกิจการอวกาศ
• เพิ่มสัดส่วนการใช้อุปกรณ์ที่ออกแบบและประกอบในไทยให้ใกล้เคียง 100%

ต้นตอมลพิษ

• กำหนดแนวทางอัตราค่าธรรมเนียมให้ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย
• เพิ่มสิทธิในการลดหย่อน หรือขอคืนค่าธรรมเนียมมลพิษสำหรับผู้ที่สามารถลดการปล่อยมลพิษได้ดีกว่าเกณฑ์มาตรฐาน

• มีระบบอุทธรณ์ที่ตรวจสอบได้
• กำหนดปริมาณการระบายมลพิษรวมสูงสุดตามศักยภาพของพื้นที่ ในระบบ Emission Trading System (ETS)
• เปิดให้ผู้ประกอบการ ซื้อขายสิทธิในการระบายมลพิษ ในระบบ Emission Trading System (ETS)
• นำระบบฝากไว้ได้คืน (Deposit-Refund System) มาใช้กับผลิตภัณฑ์หรือสินค้าที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อมลพิษ (เช่น บรรจุภัณฑ์สารเคมีเกษตร หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์)
• กำหนดหลักประกันในการขอใบอนุญาตในกิจการที่มีความเสี่ยงสูง
• จัดตั้งกองทุนกลางเพื่อรวบรวมรายได้จากค่าธรรมเนียมมลพิษ ค่าปรับ และเงินชดเชยตามหลัก PPP
• ใช้เครื่องมือทางการเงิน เช่น เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ (Soft Loans) และสิทธิประโยชน์ทางภาษี เพื่อ มาตรการอุดหนุนเพื่อการเปลี่ยนผ่าน
• นำรายได้จากกองทุนกลาง ไปใช้ในภารกิจ เช่น

• สนับสนุนการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีอากาศสะอาด
• ช่วยเหลือและเยียวยากลุ่มเปราะบางที่ได้รับผลกระทบทางสุขภาพ
• สนับสนุนท้องถิ่นในการจัดการเหตุฉุกเฉินด้านฝุ่นพิษ

อุตสาหกรรม 

• ผลักดันกฎหมาย PRTR (Pollutant Release and Transfer Register) บังคับโรงงานรายงานชนิดและปริมาณสารมลพิษที่ปล่อยออกมา รวมถึงการเคลื่อนย้ายกากมลพิษเข้าสู่ฐานข้อมูลกลาง
• เปิดเผยข้อมูลมลพิษต่อสาธารณะ
• ใช้ข้อมูลจาก PRTR มาแบ่งพื้นที่ที่ผ่านเกณฑ์ (Attainment area) และไม่ผ่านเกณฑ์ (Non-attainment area) อย่างเป็นทางการ
• กำหนดมาตรการจำกัดการปล่อยมลพิษที่เข้มงวดขึ้นเป็นพิเศษ ในพื้นที่ที่ไม่ผ่านเกณฑ์ (Non-attainment)
• กำหนดพื้นที่ศักยภาพรองรับมลพิษพิเศษ (Special Pollution Carrying Capacity Area) เพื่อจำกัดการตั้งหรือขยายโรงงานใหม่หากมลพิษในพื้นที่นั้นเกินศักยภาพที่ระบบนิเวศจะรองรับได้
• บูรณาการเข้าสู่ CACC: เชื่อมโยงข้อมูลโรงงานเข้ากับศูนย์บัญชาการมลพิษทางอากาศ (CACC)
• เชื่อมโยงข้อมูลไอเสียจากโรงงาน เข้ากับข้อมูลอุตุนิยมวิทยา คุณภาพอากาศแบบเรียลไทม์ และข้อมูลสุขภาพ เพื่อจัดการปัญหาฝุ่นที่ต้นตอ
• ใช้ Hyperspectral UAV/Drone ที่สามารถตรวจจับการปล่อยค่ามลพิษทางอากาศจากโรงงานอุตสาหกรรม เพื่อตรวจสอบอย่างละเอียดระดับรายโรงงานได้
• กำหนดให้เจ้าพนักงานท้องถิ่น เป็น เจ้าพนักงานควมคุมมลพิษ และ พนักงานเจ้าหน้าที่ตามพ.ร.บ.โรงงาน

คมนาคม

• ปฏิรูปฐานข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการเชิงพื้นที่
• พัฒนาระบบฐานข้อมูลยานพาหนะระดับประเทศ (Digital Vehicle Database) ที่ระบุอัตราการระบายสารมลพิษจริง เพื่อรองรับ ร่าง พ.ร.บ. อากาศสะอาด
• ประเมินศักยภาพการรองรับมลพิษในแต่ละเขตเมือง และจัดทำรายชื่อยานพาหนะที่เหมาะสม (Green List) เพื่อกำหนดมาตรการจูงใจหรือจำกัดการเข้าพื้นที่
• บังคับใช้มาตรฐาน EURO 5/6 อย่างเข้มงวด: ครอบคลุมทั้งรถยนต์ใหม่ รถที่ใช้งานอยู่ รวมถึงยานพาหนะทางน้ำและทางราง
• การเพิ่มความเข้มข้นในการตรวจการปล่อยมลพิษ กับรถยนต์แบ่งตามประเภท อายุของรถ และประเภทของพื้นที่ (Attainment area หรือ Non-attainment area)
• กำหนดนโยบายสนับสนุนการเปลี่ยนเป็นรถไฟฟ้า ควบคู่กับ มาตรการจัดการยานพาหนะสิ้นสภาพ (End-of-Life Vehicle) เพื่อคัดกรองรถเก่าที่ปล่อยมลพิษสูงออกจากระบบอย่างเป็นธรรม
• จัดการพื้นที่มลพิษต่ำ (Low Emission Zone – LEZ)
• กระจายอำนาจให้ท้องถิ่น: ให้อำนาจท้องถิ่นประกาศเขต Low Emission Zone ในพื้นที่วิกฤต โดยสามารถกำหนดเกณฑ์จำกัดรถมลพิษสูงเข้าพื้นที่ในช่วงเวลาที่ฝุ่นหนาแน่น ภายใต้เกณฑ์มาตรฐานที่รัฐบาลกำหนด
• พัฒนาระบบตั๋วเดียวที่ใช้ได้ทั้ง เรือ รถไฟ และรถเมล์ เพื่อความสะดวกและลดต้นทุนการเดินทางของประชาชน
• ประเมินผลการดำเนินการและการใช้งบประมาณด้านการจัดการมลพิษจากภาคคมนาคมอย่างต่อเนื่อง เพื่อปรับปรุงมาตรการให้สอดคล้องกับสถานการณ์จริงของแต่ละพื้นที่

ฝุ่นพิษข้ามแดน

• ยกระดับ CACC ให้เป็นศูนย์ประสานข้อมูลด้านมลพิษทางอากาศ ระดับอาเซียนหรืออนุภูมิภาค (ไทย–เมียนมา–ลาว–กัมพูชา–เวียดนาม) ตามกลไกของข้อตกลงอาเซียนว่าด้วยการจัดการมลพิษทางอากาศข้ามแดน (ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution – AATHP)
• รวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลดาวเทียมบนฐานข้อมูลชุดเดียวกัน
• ขับเคลื่อน CRN ให้เป็นกลไกหลักในการผลักดัน “เกษตรไม่เผา”
• พัฒนามาตรฐานสินค้าเกษตร GAP (No-Burning) ในระดับอาเซียน
• ตรวจสอบและกำกับห่วงโซ่อุปทานของสินค้านำเข้า-ส่งออกที่มีความเสี่ยงสูง
• เชื่อมโยงมาตรการสิ่งแวดล้อมเข้ากับนโยบายการค้า
• ออกประกาศห้ามนำเข้า-ส่งออกสินค้าที่ก่อมลพิษข้ามแดน โดยอาศัยอำนาจการออกหลักเกณฑ์ตรวจสอบห่วงโซ่อุปทานจากพ.ร.บ.มาตรฐานสินค้าเกษตร
• ใช้กรอบความร่วมมืออาเซียนด้านการจัดการภัยพิบัติและการตอบสนองเหตุฉุกเฉิน (AADMER) เพื่อเข้าจัดการไฟป่าข้ามแดนและฝุ่นพิษในฐานะสาธารณภัยเร่งด่วน
• ยกระดับปัญหาฝุ่นข้ามแดนพร้อมปัญหามลพิษทางน้ำข้ามแดน เข้าสู่การพิจารณาขององค์การอนามัยโลก (WHO)
• ใช้กลไกความร่วมมือด้านการพัฒนา เช่น โครงการจากสำนักงานความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน NEDA และจากกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ (TICA)
• สนับสนุนประเทศเพื่อนบ้านในการลดมลพิษทางอากาศ
• ขยายแนวคิด PRTR ไปสู่ภาคการขนส่งระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการเดินเรือขนส่งขนาดใหญ่ที่เข้ามาในประเทศไทย
• ควบคุมและเปิดเผยข้อมูลการปล่อยมลพิษทางทะเล

เกษตรกรรม

• เปลี่ยน KPI การวัดผล: จากจุดความร้อน (Hotspot) เป็นพื้นที่เผาไหม้จริง (Burnscar)
• จัดทำระบบฐานข้อมูลและการติดตามเชิงรุก
• ใช้ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมตรวจวัดพื้นที่เผาไหม้จริง
• ร่วมกับการลงตรวจสอบภาคสนาม (Ground Check)
• เชื่อมโยงข้อมูลที่ดิน (กรมพัฒนาที่ดิน/สปก./กรมส่งเสริมการเกษตร/กรมวิชาการ/กรมการข้าว) กับข้อมูลอายุพืชจากภาพถ่ายทางดาวเทียม (GISTDA)
• จัดทำ “แผนที่เสี่ยงการเผาตามช่วงเวลา”
• ส่งเครื่องจักรหรือมาตรการอุดหนุนลงไป
• สนับสนุนมาตรการจัดการเศษวัสดุพืชรายชนิด
• (ข้าว) สนับสนุนการย่อยสลายด้วยจุลินทรีย์
• (ข้าว) สนับสนุนการดำเนินการวิธีไม่เผา
• (ข้าว) กำหนดมาตรการบังคับใช้กฎหมายในพื้นที่เผาซ้ำซาก
• (ข้าวโพด) ส่งเสริมการผลิต ไบโอชาร์ (Biochar) ปุ๋ยอัดเม็ด และอาหารสัตว์ในพื้นที่
• (ข้าวโพด) ปรับเปลี่ยนพื้นที่ปลูกที่ไม่เหมาะสม
• (อ้อย) สนับสนุนการตัดอ้อยสด
• (อ้อย) ออกมาตรการการสนับสนุนและการบังคับโทษ ให้เกษตรกรได้วางแผน
• (อ้อย) ไถกลบ
• (อ้อย) เชื่อมโยงโรงไฟฟ้าชีวมวลให้รองรับเศษอ้อยได้อย่างเพียงพอ
• สร้างเครื่องหมายรับรองมาตรฐานสำหรับสินค้าที่ไม่ใช้การเผาในกระบวนการผลิต
• ออกมาตรฐานบังคับการทำการเกษตรแบบไม่เผา
• ใช้กลไกห่วงโซ่การผลิต (Supply Chain) ตรวจสอบและกำกับการไม่เผาในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่แปลงเกษตรจนถึงผู้รับซื้อ
• สนับสนุนเครื่องจักรกลการเกษตรสำหรับการจัดการเศษวัสดุ
• เปิดให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วม
• จัดทำระบบข้อมูลตำแหน่ง จำนวน และการเคลื่อนย้ายเครื่องจักร

ไฟป่า

• พัฒนาการใช้ดาวเทียมตรวจจับ Hotspot ให้มีความถี่สูงขึ้น
• ส่งเสริมดาวเทียมขนาดเล็กของไทยเองเพื่อให้ตรวจสอบได้แบบเรียลไทม์
• บูรณาการใช้เฮลิคอปเตอร์และโดรน
• ปรับกฎระเบียบให้เจ้าหน้าที่ใช้โดรนในพื้นที่ภัยพิบัติได้อย่างคล่องตัวโดยไม่ผิดกฎหมาย
• ใช้ระบบดิจิทัลติดตามว่าพื้นที่ไหนมีการชิงเผาหรือจัดการเชื้อเพลิงไปแล้วบ้าง
• แก้ไขระเบียบจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้ท้องถิ่นซื้ออุปกรณ์ที่ “เหมาะกับป่าในพื้นที่”
• จัดสรรงบประมาณให้ อบจ. ทำงานร่วมกับชุมชนในการสร้างแนวกันไฟและเตรียมทีมตอบสนองไว
• ปรับสัญญาจ้างทีมดับไฟป่า: เปลี่ยนแรงงานรายวันเป็นสัญญาจ้าง 3-5 ปี
• รัฐสนับสนุนงบประมาณซื้อประกันชีวิตและอุบัติเหตุให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครทุกคน
• จัดหา GPS และวิทยุสื่อสารที่ใช้งานได้แม้อยู่ในจุดอับสัญญาณ
• จัดหาเครื่อง AED และชุดออกซิเจนประจำทีม
• แก้ไขปัญหาไฟป่าที่ต้นตอโดยเชื่อมโยงกับการจัดการสิทธิที่ดินทำกินในเขตป่า

​​ระบบการทำงาน

• รวมอำนาจและหน้าที่: เกี่ยวกับการบัญชาการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นพิษที่มีกรมควบคุมมลพิษ เป็นหน่วยงานหลัก โดยมี กรมอุตุนิยมวิทยา กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และ GISTDA เป็นหน่วยงานสนับสนุนใน “ศูนย์บัญชาการมลพิษทางอากาศ”
• จัดตั้งศูนย์บัญชาการมลพิษทางอากาศ (Clean Air Command Center, CACC)
• CACC จะถูกแต่งตั้งโดยอำนาจของนายกรัฐมนตรี (ตาม ม.9 พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม) และมีอำนาจในการเรียกข้อมูล ติดตาม และกำกับดูแลทุกภาคส่วน
• CACC ทำหน้าที่เป็น คลังข้อมูลของทุกหน่วยงานจากทุกกระทรวง รวมถึงเปิดการมีส่วนร่วมจากข้อมูลของภาคประชาชน
• รวบรวมข้อมูลเชิงพื้นที่ เช่น แผนที่พื้นที่เผาไหม้จากดาวเทียม, แผนที่โรงงานอุตสาหกรรม, แผนที่เสี่ยงการปล่อยมลพิษทางตรงและฝุ่นทุติยภูมิ (NOx, SOx, VOCs) และแผนที่แบ่งพื้นที่ Attainment area และ Non-attainment area
• จัดเกณฑ์พื้นที่ที่ประสบปัญหาหนัก กลาง เบา เพื่อใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรงบประมาณ
• พัฒนาแผนที่ภูมิศาสตร์อากาศ(Airshed) เข้ากับการจัดทำผังเมืองในแต่ละระดับ
• การสั่งการ 3 ส่วนหลัก:
• ก่อนเกิดเหตุ: สั่งการเพื่อเตรียมการล่วงหน้า กำกับมาตรการบังคับ/สนับสนุน และจัดสรรงบประมาณ
• ช่วงเผชิญเหตุ: สั่งการเพื่อบรรเทาปัญหาที่ได้เตรียมการรับมือไว้อย่างเต็มที่
• ประเมินผล: ประเมินผลการดำเนินการและการใช้งบประมาณของทุกหน่วยงาน พร้อมเปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนเข้าถึงได้โดยง่าย
• เตรียมพร้อมรับการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น เพื่อให้สามารถตั้ง ศูนย์บัญชาการระดับท้องถิ่น (Local-CACC) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ใช้ประโยชน์จากดาวเทียมของไทย (THEOS-2) ประกอบกับดาวเทียมต่างประเทศ (Sentinel, Landsat, Gaofen) ให้เต็มประสิทธิภาพที่สุด
• พัฒนาดาวเทียมขนาดเล็ก 3U เพื่อตรวจจับจุดความร้อนได้แบบ Real-time
• ใช้ UAV เพื่อเข้าติดตามและกำกับในพื้นที่ที่ดาวเทียมมีข้อจำกัด (เช่น มีเมฆมาก)
• Thermal UAV ใช้ตรวจจับการเผาแบบรายชั่วโมงในพื้นที่ที่เกิดมลพิษจากการเผา
• Hyperspectral UAV ใช้ตรวจจับค่า NOx, SOx, HONO หรือ VOCs (สารตั้งต้นของฝุ่นทุติยภูมิ) เพื่อจัดการฝุ่นพิษที่ต้นตอ
• Thermal Drone ต้องติดตั้งในทุกทีมดับไฟของป่าอนุรักษ์และป่าสงวน
• ปรับ KPI จากจุดความร้อน (Hotspot) เป็น พื้นที่เผาไหม้ (Burnscar) จากภาพถ่ายทางดาวเทียมบวกการตรวจสอบโดยพื้นที่ (Ground Check)
• ดำเนินการควบคู่กับอัตราการระบายอากาศ (Ventilation Rate) ที่คำนวณจากระดับความสูงของชั้นบรรยากาศที่มลพิษไม่สามารถเคลื่อนผ่านได้ คูณความเร็วของลม
• แสดงเป็น PM2.5:Ventilation-rate Ratio
• พิจารณาร่วมกับ ความชื้นในอากาศและปริมาณฝนสะสมรายวัน
• พิจารณาร่วมกับ จำนวนผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจ

ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

• ปฏิรูปโครงสร้างพลังงาน ปลดระวางถ่านหิน
• ปรับปรุงระบบพลังงานและเศรษฐกิจครั้งใหญ่ ผ่าน 4 แกนหลัก เพื่อประเทศไทยหยุดใช้ถ่านหินผลิตไฟฟ้า โดยยึดหลักความมั่นคงทางพลังงานควบคู่กับความยุติธรรมต่อประชาชนทุกภาคส่วน
• ประกาศจุดยืนโลก: ตั้งเป้าให้ไทยเป็นประเทศแรกในอาเซียนที่ปลอดถ่านหินในการผลิตไฟฟ้า
• ให้คำมั่นสัญญา: เข้าร่วมความตกลง No New Coal Country Pledge เพื่อหยุดสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินแห่งใหม่อย่างเด็ดขาด
• ดึงทุนโลกมาลงทุน: ใช้เวทีประชุมโลกร้อน COP30 และกลไก JETPs เจรจาดึงเงินทุนและเทคโนโลยีจากต่างประเทศมาช่วยปิดโรงไฟฟ้าก่อนกำหนด (Early Coal Phase-Out)
• ปรับปรุงกฎหมายให้ทันสมัย
• ออก พ.ร.บ. ปลดระวางถ่านหิน: เพื่อกำหนดแผนการปิดโรงไฟฟ้าเป็นขั้นเป็นตอน ห้ามใช้ถ่านหินนำเข้าแทนถ่านหินในประเทศ และปรับบางแห่งให้เป็น โรงไฟฟ้าสำรองเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Reserve) เพื่อความมั่นคงยามฉุกเฉินเท่านั้น
• เดินหน้า พ.ร.บ. มาตรการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ: มีเนื้อหาสำคัญคือ
  • บังคับให้ทุกภาคส่วนต้องรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG)
  • บังคับใช้กลไกราคาคาร์บอน ทั้งภาษีคาร์บอน (Carbon Tax) และระบบซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซฯ (ETS)
  • จัดตั้ง กองทุนภูมิอากาศ (Climate Fund) เพื่อสนับสนุนโครงการลดคาร์บอนและช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง
• ใช้เครื่องมือทางการเงินเพื่อเร่งการเปลี่ยนผ่าน
  • เก็บภาษีนำเข้าถ่านหิน: ปรับอัตราภาษีให้สะท้อน “ต้นทุนแฝง” ด้านสุขภาพและมลพิษที่สังคมต้องแบกรับ
  • ใช้มาตรฐานนิยามสีเขียว (Thailand Taxonomy): กำหนดเกณฑ์ให้ธนาคารและตลาดทุนส่งเสริมเฉพาะธุรกิจที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
  • นวัตกรรมทางการเงิน: ระดมทุนผ่าน พันธบัตรสีเขียว (Green Bonds) และสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ เพื่อนำเงินมาลงทุนในพลังงานหมุนเวียนและระบบโครงข่ายอัจฉริยะ (Smart Grid)
• สร้างการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม
  • เยียวยาพื้นที่ยุทธศาสตร์: ตั้งกองทุนการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม (Just Transition Fund) เพื่อดูแลพื้นที่ที่พึ่งพาถ่านหินสูง เช่น แม่เมาะ, บางปะกง, สระบุรี
  • พัฒนาทักษะแรงงาน: ออกแบบแผนพัฒนาทักษะ (Reskilling/Upskilling) ฝึกอาชีพใหม่ให้แรงงานเดิมเข้าสู่อุตสาหกรรมพลังงานสะอาดและอุตสาหกรรมที่เน้นการเติบโตอย่างยั่งยืน (BCG)
  • ปรับปรุงอุตสาหกรรมหนัก: หนุนภาคผลิตซีเมนต์และเหล็กเข้าสู่ระบบ อุตสาหกรรมสีเขียว (Green Industry)
  • ยึดหลักสิทธิมนุษยชน: ดำเนินการตามมาตรฐานสากล หลักการชี้แนะเรื่องสิทธิมนุษยชนสำหรับธุรกิจ (UNGP) และ การเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมของสหภาพยุโรป (EU Just Transition) เพื่อให้ชุมชนมีส่วนร่วมออกแบบการพัฒนาพื้นที่หลังการปลดระวางถ่านหิน
• รัฐบาลพรรคประชาชนจะเปลี่ยนผ่านจากถ่านหินไปสู่ระบบพลังงานสะอาด โดย “ไม่ช็อกระบบไฟฟ้า ไม่ทิ้งแรงงาน และไม่ทำลายเศรษฐกิจท้องถิ่น” ออกแบบแผนแบ่งเป็น 3 ระยะ
  • ระยะที่ 1 (ปี 2025–2027): การวางรากฐานทางกฎหมายและข้อมูล
    • บังคับใช้กฎหมายภูมิอากาศ: เริ่มใช้ พ.ร.บ. มาตรการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อจัดเก็บข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นระบบ และวางหลักการการกำหนดราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) และ โครงสร้างกองทุนภูมิอากาศ (Climate Fund)
    • กำหนดเส้นตายการเลิกถ่านหิน: จัดทำร่าง พ.ร.บ. ปลดระวางถ่านหิน เพื่อประกาศเป้าหมายเลิกใช้ถ่านหินในปี 2040 อย่างเป็นทางการ
    • ควบคุมมลพิษเข้มงวด: ติดตั้งระบบตรวจวัดการปล่อยมลพิษแบบต่อเนื่อง (CEMS) ในโรงไฟฟ้าถ่านหินและโรงงานขนาดใหญ่
    • นำร่องการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม: ตั้ง กองทุนการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม (Just Transition Fund) ในพื้นที่แม่เมาะ บางปะกง และสระบุรี พร้อมเริ่มโครงการฟื้นฟูเหมืองและเปลี่ยนโรงไฟฟ้าเก่าเป็นพลังงานสะอาด (Solar/RE-for-Coal Swap)
  • ระยะที่ 2 (ปี 2028–2030): การขับเคลื่อนกลไกการเงินสีเขียว
    • เปิดตลาดคาร์บอนเต็มรูปแบบ: เริ่มใช้ระบบจัดเก็บภาษีคาร์บอน (Carbon Tax) และตลาดซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซฯ (ETS) ครอบคลุมภาคพลังงานฟอสซิลและอุตสาหกรรมหลัก โดยมี ฐานข้อมูลก๊าซเรือนกระจกระดับชาติ เป็นตัวกลางในการตรวจวัดและจัดเก็บมลพิษอย่างเป็นธรรมตามปริมาณที่ปล่อยจริง
    • ขยายโครงการเปลี่ยนเหมืองและโรงไฟฟ้าเก่าเป็นพลังงานสะอาด (Solar/RE-for-Coal Swap)
    • ระดมทุนจากต่างประเทศ: ใช้เครื่องมือทางการเงินแบบผสมผสาน (Blended Finance) และความร่วมมือ JETPs เพื่อหาทุนดอกเบี้ยต่ำมาสนับสนุนการปิดโรงไฟฟ้าก่อนกำหนด
    • สร้างงานใหม่ในพื้นที่: เร่งแผนพัฒนาทักษะให้แรงงานเดิม และดึงกลุ่มธุรกิจ SMEs เข้ามาอยู่ในห่วงโซ่อุตสาหกรรมสะอาดและเศรษฐกิจ BCG
  • ระยะที่ 3 (ปี 2031–2040): การก้าวสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำเต็มรูปแบบ
    • ปิดจบโรงไฟฟ้าถ่านหิน: ทยอยปิดโรงไฟฟ้าถ่านหินทั้งหมด
    • สร้างเมืองแห่งอนาคต: เปลี่ยนพื้นที่เหมืองและโรงไฟฟ้าเดิมให้เป็น เมืองพลังงานอัจฉริยะ (Smart Energy City) และศูนย์กลางอุตสาหกรรม BCG Cluster
    • ยกระดับสู่มาตรฐานสากล: เชื่อมโยงระบบคาร์บอนของไทยกับมาตรการ CBAM ของยุโรป

ที่มา

https://election.ptp.or.th/policy/109

https://election69.peoplesparty.or.th/policy/3/D-7-2

https://election.bhumjaithai.com/policies