ไฟป่าในยุโรปไม่ได้สร้างเพียงเปลวเพลิงและเถ้าถ่านอีกต่อไป ความรุนแรงของมันถึงขั้นสร้าง “เมฆไฟ” (fire cloud) หรือ ไพโรคิวมูโลนิมบัส (Pyrocumulonimbus) หนึ่งในปรากฏการณ์ทางอากาศที่อันตรายที่สุดและเกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในฝรั่งเศส
ตลอดสัปดาห์ที่ผ่านมา สเปนและฝรั่งเศสเผชิญไฟป่าครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ มีประชาชนนับแสนคนต้องอพยพออกจากพื้นที่ ขณะที่ความร้อนมหาศาลสร้างสิ่งที่ NASA เรียกว่า “เมฆมังกรพ่นไฟ” (Fire-breathing dragon of clouds)
ไพโรคิวมูโลนิมบัสคืออะไร
ไพโรคิวมูโลนิมบัสหรือเมฆไฟ คือ เมฆพายุฝนฟ้าคะนองที่เกิดจากไฟป่า เมฆไฟเกิดจากไฟป่าขนาดใหญ่ที่ปล่อยพลังงานและความร้อนจำนวนมหาศาลออกมาอย่างรุนแรง ทำให้อากาศที่อยู่ด้านบนไฟป่าลอยขึ้นอย่างรวดเร็ว พร้อมกับผลักดันควัน เถ้า และไอน้ำขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศ เมื่อมันขึ้นไปเรื่อย ๆ อากาศจะเย็นลงและไอน้ำจะควบแน่กลายเป็นเมฆ แต่ด้วยพลังงานที่มากขึ้นเรื่อย ๆ จากไฟป่า เมฆนั้นจะเติบโตเป็นคิวมูโลนิมบัส
“มีพายุฝนฟ้าคะนอง (Thunderstorm) เต็มรูปแบบก่อตัวขึ้นในกลุ่มไฟ” Rick McRae ผู้ช่วยศาสตราจารย์จากกลุ่มวิจัยไฟป่าแห่งมหาวิทยาลัยนิวเซาท์เวลส์กล่าว “สิ่งเหล่านี้สามารถโตขึ้นได้ราว ๆ 10,000 ลูกบาศก์กิโลเมตรในชั้นบรรยากาศ ดังนั้นมันจึงส่งผลกระทบมหาศาล”
อันตรายของไพโรคิวมูโลนิมบัส ยิ่งมีเมฆ ยิ่งควบคุมไฟยาก
นักวิทยาศาสตร์เรียกเมฆในปรากฎการณ์นี้ว่า ไพโรคิวมูโลนิมบัส (Pyrocumulonimbus) หรือ “pyroCb” อันตรายของเมฆชนิดนี้คือ มันสามารถสร้างลมกระโชกแรง เมฆจะยิ่งสร้างลมกระโชกแรงพัดเปลี่ยนทิศทางไฟอย่างรวดเร็ว ทำให้แนวไฟลามไปในทิศทางที่ยากจะคาดเดา รวมถึงเร่งให้ไฟให้ลุกเร็วขึ้นและขยายพื้นที่ไปไว้ขึ้น
นอกจากนี้ยังอาจก่อให้เกิดฟ้าผ่า หากฟ้าผ่าลงบนพื้นที่แห้ง ก็อาจก่อไฟป่าลูกใหม่ห่างจากจุดเดิมหลายกิโลเมตร ทำให้การควบคุมสถานการณ์ยิ่งยากขึ้น
ดังนั้น เมื่อไฟป่าเริ่มสร้างเมฆและลมของตัวเอง พฤติกรรมของไฟจะเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทำให้การคาดการณ์แนวไฟและการวางกำลังเจ้าหน้าที่มีความเสี่ยงสูง
เหตุการณ์ที่หาได้ยากยิ่ง
ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์เคยสังเกตเห็นเมฆไพโรคิวมูโลนิมบัสเมื่อต้นศตวรรษที่ประเทศออสเตรเลีย และดูเหมือนว่าเมฆเหล่านี้กำลังเกิดบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ เช่น ในแคลิฟอร์เนียเมื่อปี 2022 หากปรากฏการณ์นี้ได้รับการยืนยัน มันจะเป็นไพโรคิวมูโลนิมบัสหรือเมฆไฟที่เกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในฝรั่งเศส
“นี่เป็นครั้งแรกที่ฝรั่งเศสต้องพิจารณาถึงปรากฏการณ์ pyroCb อย่างจริงจัง” McRea กล่าว “มันเกิดขึ้นในช่วง 2-3 วันที่ผ่านมาจริง ๆ หรือไม่นั้นไม่ใช่คำถามที่แท้จริง แต่เป็นมันจะเกิดขึ้นอีกไหมสัปดาห์นี้”
น่าเศร้าที่วิกฤตสภาพอากาศกำลังสร้างสภาวะที่เอื้อต่อการเกิดไฟป่ามากขึ้นในทั่วโลก และนั่นทำให้เราอาจเจอเมฆไฟมากขึ้นเรื่อย ๆ เช่นเดียวกับที่เราจะเห็นคลื่นความร้อน ไฟป่า และน้ำท่วมรุนแรงจากสภาพอากาศที่แปรปรวนเหล่านี้
ที่มา
https://www.bbc.com/news/articles/c2350xnl4j5o
https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/explosive-fire-activity-in-australia-146125/
