การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศกำลังทำให้อัตราการตายของต้นไม้ทั่วออสเตรเลียเร่งตัวขึ้น สถานการณ์ที่น่ากลัวนี้อาจเกิดขึ้นทั่วโลกหากโลกยังไม่หยุดร้อน
ในทุก ๆ ปีนักวิทยาศาสตร์จะตรวจสอบจำนวนต้นไม้ตายในป่าเป็นประจำซึ่งส่วนใหญ่ตายจากสาเหตุทางธรรมชาติโดยเรียกกันว่า ‘อัตราการตาย’ ที่อาจแตกต่างกันไปในแต่ละประเภทของป่า
ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ รวบรวมข้อมูลการสำรวจต้นไม้กว่า 203,721 ต้น ตัวแทนของ 958 สายพันธุ์ ใน 2,724 พื้นที่ จากพื้นที่ป่าหลากหลายทั่วออสเตรเลีย ตั้งแต่ป่าหนาวของแทสเมเนียไปจนถึงป่าร้อนชื้นในภาคเหนือ จากนั้นจะมีการเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับว่าต้นไม้เติบโตเพียงใดหรือตายหรือไม่ การวิเคราะห์ใหม่นี้ได้พิจารณาการตายของต้นไม้ที่บันทึกไว้ 26,227 ต้น และไม่รวมต้นไม้ที่ตายจากปัจจัยต่างๆ เช่น โรคกิ่งแห้งตายหรือไฟป่า
การรวบรวมข้อมูลอย่างอิสระเป็นระยะเวลากว่า 83 ปีเผยให้เห็นว่า ระหว่างปี 1963 ถึง 2020 ต้นไม้ในป่าออสเตรเลียมีอัตราการตายเพิ่มขึ้นจาก 0.5% เป็น 1.3%
เมื่อแยกรายละเอียดออกมาแล้วก็ค่อนข้างน่าตกใจ พบว่า
◦ ระบบนิเวศประเภททุ่งหญ้าสะวันนาเขตร้อน (Tropical savannas) มีอัตราการตายเพิ่มขึ้นอย่างมากจาก 1.5% ในปี 1996 เป็น 2.7% ในปี 2017
◦ เขตอบอุ่น (Warm Temperate Forest) เพิ่มขึ้นจาก 0.2% ในปี 1943 เป็น 0.7% ในปี 2018
◦ พื้นที่อบอุ่นเย็น (Cool Temperate Zone) จาก 0.4% เมื่อปี 1966 เป็น 0.7% ปี 2019
นักวิทยาศาสตร์ยังไม่แน่ใจว่าความร้อนที่เพิ่มขึ้นนี้ ‘ฆ่า’ ต้นไม้ได้อย่างไร ซึ่งต้องมีการทดสอบสมมติฐานหลายประการตั้งแต่ ความเครียดจากน้ำที่หายไป หรือคลื่นความร้อนที่เกิดบ่อยครั้ง แต่ข้อมูลทั้งสองนี้เชื่อมโยงกันอย่างแข็งแกร่ง
และสัญญาณเตือนหนึ่งที่ไม่ดีเอาซะมาก ๆ ที่เราได้เห็นกันคือ สถานการณ์ที่อุณหภูมิในออสเตรเลียกำลังเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว และการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศก็กลายเป็นภัยคุกคามที่ชัดเจนซึ่งเกิดขึ้นใน ณ ขณะนี้
“ถ้าเราเข้าใจกลไกการตายนั้นได้ ก็จะทำให้เรามีโอกาสเริ่มคิดถึงวิธีการที่เราอาจปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้” ศาสตราจารย์ Belinda Medlyn ผู้เขียนหลักของการศึกษา กล่าว
การเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ที่ส่งผลกระทบใหญ่หลวง
งานวิจัยนี้ออกมาหลายเดือนหลังจากงานวิจัยชิ้นหนึ่งพบว่า ป่าฝนเขตร้อนของออสเตรเลียเป็นหนึ่งในป่ากลุ่มแรก ๆ ของโลกที่เริ่มปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากกว่าที่ดูดซับไว้ โดยรวมแล้ว ผลการวิจัยเหล่านี้แสดงให้เห็นภาพที่น่าเป็นห่วงในการพึ่งพาป่าไม้เพื่อดูดซับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่อไป
“การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างลึกซึ้งในโครงสร้างของป่าผ่านอัตราการตายที่เร่งตัวขึ้น รูปแบบการเกิดไฟป่าก็จะยิ่งทำให้สถานการณ์แย่ลงไปอีก”
“อัตราการตายที่เร่งตัวขึ้นจะส่งผลกระทบอย่างมากต่อความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ระดับการกักเก็บคาร์บอน และความเหมาะสมของระบบนิเวศสำหรับองค์ประกอบต่าง ๆ ของความหลากหลายทางชีวภาพ” ศาสตราจารย์ David Lindenmayer นักนิเวศวิทยาป่าไม้ กล่าว
โดยสิ่งนี้จะทำให้โครงสร้างของป่าเปลี่ยนแปลงอย่างมากผ่านการตายของต้นไม้ที่รวดเร็วขึ้น และมันอาจกลายเป็นแนวโน้มที่เกิดขึ้นทั่วโลก
ที่มา
https://www.nature.com/articles/s41477-025-02188-2
https://phys.org/news/2026-01-climate-tree-deaths-australian-forests.html
